مقاله ای از روزنامه الشرق الاوسط نوشته شده توسط دکتر ماهر شفیق فرید

مترجم : ادریس محمدی

از لوح های گلی گرفته تا چاپخانه ها ، از مداد گرفته تا اینترنت ، از حماسه گیلگمش بابلی تا هری پاتر … یا بگذارید بگوییم از 4000 سال ق.م تا 2017 موضوع کتابی است که سال پیش توجه بسیاری را به خود جلب کرد. « جهان به نگارش در آمده : ادبیات تاریخی چگونه شکل گرفت » نام کتابی است که توسط مارتین بچنر، استاد ادبیات انگلیسی و ادبیات تطبیقی دانشگاه هاروارد به تحریر درآمده است. این کتاب شرح می دهد که چگونه متون و فناوری، فرهنگ ها و تمدن بشری را شکل داده اند. نویسنده، قصه ابداعات ادبی را روایت می کند و اینکه چگونه داستان هایی که توسط ادبا خلق می شدند؛ با فناوری های نوشتاری موجود در ادوار تاریخی ، ظهور پیدا می کردند. از نگارش بر گل و سنگ گرفته تا کامپیوتر.

ادبیات همواره در بطن تحولات ادیان و جریانات سیاسی قرار داشته است. بلکه همو بود که زندگی افراد و گروه ها را به تغییر واداشت. داستانِ ادبیات، به طریقی که کتاب آن را تشریح کرده است به ما امکان می دهد که بتوانیم از زاویه ای جدید به تاریخ بشری نگاه کنیم. چین ورق را اختراع کرد ، گوتنبرگِ آلمانی دستگاه چاپ را ابداع نمود و سپس به وجود آمدن اینترنت؛ که همه این ها نشانه ای بود از برای نوید به گام نهادن در مرحله ثبت آثار ادبی و انتقال از مرحله شفاهی به کتابت و نگارندگی. راهی که در آن، هر آنچه از کتاب و شعر و فلسفه خلق می شود دیگر به نابودی ختم نمی گردد. شایان ذکر است که تنها تکامل کتابت عامل اصلی نبود. چه بسا عصوری که از آن جز هیچ چیزی نمی دانیم و همان ها نقش موثری را در حفظ میراث بشری ایفا نموده اند. سپاهیان یونان ، زنان دربار ژاپن ، ماجراجویان اسپانیایی ، نوازندگان میلان ایتالیا و فضانوردان آمریکایی [ جملگی در این پروسه نقش داشته اند ]

در یک کلام هدف کتاب، تشریح این ادوار در سیر تکوینی تاریخ بوده است. نگارنده از حماسه ایلیاد و ادیسه هومر صحبت به میان می آورد. حماسه ای که به شدت مورد توجه اسکندر کبیر قرار گرفت. نظری به گیلگمش می اندازد. سپس به سراغ معلمان بشر در قرن 5 ق.م می رود. معلمانی چون بودا ، کنفسیوس ، سقراط و موراسکی، بانوی ادیب دربار ژاپن که داستان « جنجی » را به قلم دراورد. داستانی که اولین روایت منثور عظیم در تاریخِ ادبیات به شمار می رود. هزار و یک شب ، اختراع گوتنبرگ در اواسط قرن پانزدهم ، رمان دون کیشوت اثر سروانتس اسپانیایی و گشایشی که در ادبیات جهان به وجود آورد ، رویارویی آنا اخماتووا و الکساندر سوژینیتسین در مقابل طغیان کمونیسم ، ادیبان غرب آفریقا و اخیرا ادبیات ما بعد استعمار و شعرایی چون دریک و کوت (برنده نوبل ادبی 92) که آن را در منطقه کارائیب نمایندگی می کردند؛ همگی مورد تحلیل این کتاب واقع شده اند. کتاب جز آنچه از تاریخ می گوید تصاویری را [ از مناسبات و شخصیت های تاریخی در عصور مختلف ] به نمایش در می آورد.

مولف کتابش را با این سخن به پایان می برد که : ما امروز در دنیای هری پاتر زندگی می کنیم. جادوگر کوچکی که ج.ک رولینگ آن را پدید آورد. دنیای هری پاتر – به رغم تمامی تکنولوژی های موجود – جهانی است شبیه به عالم خیال که مملوء از داستان جن و پری و حکایات خرافیست. به عبارت دیگر ما کماکان در جهان هزار و یک شب زندگی می کنیم. یا دست کم مانند سابق به خارق العاده و خرافات معتقدیم. اما این سوال اصلی همچنان باقی می ماند: « شاکله ادبیات در آینده چگونه خواهد بود؟ » آیا کتاب های چاپ شده ناپدید می شوند و جای آن را کتب الکترونیک خواهند گرفت؟ آیا جای کتابخانه های عریض و طویل به همراه میلیون ها جلد کتاب ، مجله ، روزنامه ، نقشه و… را اتاقی کوچک بر روی مانیتوری کوچک که همه این ها را شامل می شود خواهد گرفت؟ آیا همین کامپیوترهای ما روزی به آثاری به جای مانده از گذشتگان مبدل خواهد شد؟

این قبیل سوال ها در کتاب طرح شده و نویسنده از مخاطبانش می خواهد که در آن هر چه بیشتر تعمق کنند و جواب ها را از آن استخراج نمایند.

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است -
آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد -

غرب دیلی | رسانه جامع غرب دیلی